Van verleden naar heden

´Con Amore’ Christelijk gemengd zangkoor

Opgetekend in 2008 voor HKH door Ton de Vries

Muziek en zingen horen voor velen thuis in de kerk. Maar dat is niet altijd zo geweest. In de jonge kerk, in de vierde en vijfde eeuw, werd het zingen gezien als een manier om mensen te misleiden. Het zingen zou mensen in trance brengen en hen betoveren. Het heeft Ambrosius, bisschop van Milaan, heel veel strijd gekost om de kerkgemeente te laten zingen. En dan komt er een hele ontwikkeling van de kerkmuziek, van het Gregoriaans tot het zingen in de landstaal, van eenstemmig tot meerstemmig. Maar er bleef strijd, mag het wel zo uitbundig, moet het niet soberder?

1946

1946

Calvijn en Luther waren voorstanders van kerkmuziek en goed zingen. Luther gebruikte populaire wijsjes om kerkliederen op te dichten. Calvijn vroeg beroemde operacomponisten om de psalmen te berijmen en van muziek te voorzien. In Engeland en Duitsland is er zo een ware schat aan kerkliederen ontstaan: Tallis, Bach en Mozart zijn enkele namen uit een lange rij. Veel daarvan is in onze liedbundels terecht gekomen. Hoewel in ons land de ontwikkeling soberder is geweest, hebben we toch een grote hoeveelheid aan prachtige geestelijke liederen. Vele koren maken in ons land daar gebruik van. Zo ook in Heemskerk door ‘Con Amore’, dat dit jaar zijn zeventigste verjaardag viert.

Het begin

Onder de naam ‘Con Amore’ werd op 4 april 1938 het Christelijk Gemengd Zangkoor opgericht. Hoe kwam dat zo? Omstreeks 1914 kocht Gerrit van den Outenaar, afkomstig uit het toenmalige Wijk aan Zee en Duin, een tuinderij met woning aan de Voorweg. Het nabijgelegen duinpaadje ‘de Kloekenrichel’ bezorgde hem al spoedig de bijnaam Gerrit van de Kloek. In de loop der jaren werden bij het echtpaar Van den Outenaar-De Vries vijf dochters en een zoon geboren. Er werd veel gezongen thuis en ook wel tijdens het aardbeien plukken. Dat was vanouds heel gewoon in Christelijke gezinnen. Vooral op zondagavond werden psalmen, gezangen, liederen van Johannes de Heer, vaderlandse liedjes en school versjes gezongen. Voor enkele gezinsleden was dat niet genoeg. De dochters Hennie en Jannie togen daarom naar Wijk aan Zee en Duin om lid te worden van een zangkoortje.Er werd gerepeteerd in het Hervormd Verenigings-gebouw aan de Populierenlaan, nu een buurthuis. Jannie was met haar vijftien jaren eigenlijk te jong. Maar vanwege haar mooie stem werd ze toch aangenomen.

Helaas ging het koortje na enkele jaren ter ziele. Wat nu? Broer Gerrit kwam op het lumineuze idee dan zelf maar een koor op te richten. Hij vond medestanders in W. Geerlofs (vader van de later bekende keeper van ADO Niek Geerlofs) en Jaap Zuidam. Deze laatste was een bekende in het Hervormde verenigingsleven. Vooral leden van de Christelijke meisjesvereniging ‘Ora et Labora’ (bid en werk) en van de jongemannen-vereniging ‘Excelsior’ (steeds Hoger) werden spontaan lid. Een dirigent werd gevonden in de persoon van H. van Dijk uit Beverwijk, muziekleraar en dirigent van het Beverwijkse koor ‘Zanglust’. Hij kwam ’s winters bij moeilijke begaanbare wegen soms helemaal lopend uit Beverwijk. Zo startte het koor ‘Con Amore’ met ongeveer 25 leden. De naam was bedacht door Gerrit van den Outenaar Jr. en betekent met ‘met liefde’. Het repetitielokaal bevond zich als vanzelfsprekend in het Hervormde Verenigingslokaal aan de Maerelaan (de voormalige openbare school). Voornamelijk in dit gebouw speelde zich het Hervormde verenigingsleven af.

1986

1986


Buiten en binnen de kerk

Het belangrijkste doel van de oprichters was, naast het zingen in een koor, het optreden tijdens kerkdiensten in de Hervormde kerk. Hoogtepunten waren (en zijn nog steeds) de optredens tijdens de kerst- en paasdiensten. Als compensatie voor het meewerken aan de kerkdiensten hoefde het koor geen huur voor het gebruik van het verenigingslokaal te betalen. Dat was wel nodig ook, want de contributie bedroeg maar ƒ 0,20 per week. Verder namen de koorleden jarenlang het poetsen van de kronen, de grote voorjaarsschoonmaak en niet te vergeten het in de was zetten van de stoelen, banken en preekstoel voor hun rekening. De banden met de Hervormde Gemeente waren kortom hecht.

De heer A. Rabenort, machinist bij de marine, werd de eerste voorzitter. Jo Wentink, van de boerderij aan de Oosterweg, secretaresse en Gerrit van den Outenaar Jr. penningmeester. De repetities waren op woensdagavond en duurden twee uur. Het schip van de voorzitter lag soms in IJmuiden en Jannie van den Outenaar herinnert zich nog dat ze daar werden uitgenodigd om nasi te eten. Dat was in het Heemskerk van toen een nog vrijwel onbekend gerecht en het was dan ook een hele (en gepeperde) belevenis. In de vooroorlogse jaren werden er ook wel uitstapjes gemaakt, zoals bijvoorbeeld naar de Scheveningse bosjes op 2 mei 1940, dus zeer kort voor de Duitse inval.

Een andere veterane van het eerste uur is Gré Hoolwerff-Geerlofs. De beide dames Jannie en Gré waren jarenlang als sopranen’ twee steunpilaren van het koor. Beiden zijn erelid van Con Amore en geëerd door de Bond van Christelijke Koren. Met deze twee dames zijn Annie Schoon-Jongejans en de heren Gerrit Jongejans en Albert van Pelt ook al zestig jaar lid of geweest. De Dames Lente-Anthonisse, Huisman en Palm zijn ruim veertig jaar lid.

1993In de oorlogsjaren moest Con Amore tijdelijk stoppen. Het bestuur weigerde het koor aan te melden bij de door de Duitse overheid ingestelde Kultuurkamer. Maar daar kwam een oplossing voor. Alleen ‘echte’ kerkkoren mochten blijven bestaan. Zodoende veranderde Con Amore in Hervormd Kerkkoor. Er moest wel een andere voorzitter komen, want voorzitter Rabenort was met zijn schip uitgeweken naar Engeland. In het verenigingsgebouw werden Duitse soldaten gelegerd en daarom werd er gerepeteerd in het zaaltje achter de pastorie aan de Gerrit van Assendelftstraat (nu Aldi), in de kerk en later in de boerderij Heemshof. Maar door de ingestelde spertijd en gebrek aan brandstof is er het laatste oorlogsjaar nagenoeg niet meer gezongen.

Veranderingen
Na de oorlog kwam het verenigingsleven weer snel op gang. Het koor telde ongeveer dertig leden en dirigent Van Dijk dirigeerde weer. Voorzitter Rabenort was veilig teruggekeerd. Hij vertoonde aan diverse verenigingen zijn vele zelf opgenomen natuurfilmpjes. In 1947 werd er een grammofoonplaat opgenomen, maar één van de leden liet dat ene exemplaar op de grond vallen en ging zodoende verloren voor het nageslacht.
In de loop der jaren veranderde het één en ander. Er was op het kerkelijk erf veel beweging. Voor de rand- en buitenkerkelijken werden er zogenaamde Open Deur-diensten georganiseerd. Het koor verleende vaak zijn medewerking aan deze diensten. De naam werd wederom veranderd, nu in ‘Open Deur’-koor. De Samen Op Weg-gedachte groeide en met de Gereformeerde medegelovigen kwamen ‘Welkomstdiensten’.

programma 1949

programma 1949

In 1951 vertrekt dirigent Van Dijk na dertien jaar trouwe dienst. Dat heeft zijn gevolgen voor het koor. Het aantal leden daalt sterk. Gelukkig slaagt voorzitter Stakelbeek erin een dirigent te vinden. Het is de heer Van der Vlugt. In de afscheidsdienst van dominee Ter Haar Romeny in 1953 wordt het Te Deum gezongen en het koor zingt ook bij de intrededienst van zijn opvolger Naessens op 19 juli 1953. In 1956 wordt de heer Pit tot voorzitter gekozen en wordt in 1957 opgevolgd door Piet Jansen. In maart 1963 komt de voorzittershamer in handen van de heer Zaalberg. Men besluit als koor lid te worden van de Koninklijke Bond van Christelijke Zang- en Oratoriumverenigingen. Dit kosten hiervan zijn niet gering, maar daar staat heel wat tegenover. Het koor kan meedoen aan koor- en zangdagen en bovendien krijgt men reductie bij de aanschaf van muziekstukken. In 1961 wordt de contributie met 5 cent verhoogd. Het koor gaat een goede tijd tegemoet als Jeanne van Asselt in 1964 dirigente wordt. Het repertoire wordt uitgebreid met algemene liederen. Het koor oefent in het nieuwe Hervormde verenigingslokaal ‘De Magneet’, daarna nog een tijdlang in de oude Christelijke school aan de Marquettelaan en het noodkerkje aan de Constantijn Huygensstraat. In deze tijd wordt er een kinderenkoor opgericht. De toeloop is groot: er komen 103 kinderen op af. Op voorstel van dirigente Van Asselt komt er een splitsing: een kinderkoor (leeftijd t/m twaalf jaar) en een jeugdkoor dat onder leiding komt van mevrouw Reitsma. Het laatste is het begin van het nog bestaande jongerenkoor ‘Recreation’.

1973

1973

In het bruin
Het koor wordt steeds vaker gevraagd voor optredens buiten de kerkdiensten. Dat wordt vooral gestimuleerd door de dirigente. Men wil meer als eenheid naar buiten treden. Daarom kiezen de leden voor koorkleding. Dat heeft vanwege de aanschafkosten heel wat voeten in aarde. Maar in 1964 zijn de dames allemaal gekleed in het donkerbruin. Om de kosten te drukken heeft mevrouw Anthonisse heel wat dagen achter de naaimachine doorgebracht De heren volgen later met een combinatie beige-bruin. Het koor eindigt op het concours Klaroen ’65 op de vierde plaats. In dat jaar neemt Albert van Pelt de voorzittershamer over; hij blijft tot 1977 deze taak uitoefenen. Hij maakt zich trouwens nog op andere wijzen verdienstelijk voor het koor. Zo heeft hij de krantenactie opgezet. Die levert een belangrijke bijdrage aan de kas. De actie loopt al jaren. De leden rollen hun oude kranten op en Van Pelt verkoopt die aan visboeren.

Als de restauratie van de Dorpskerk in 1973 voltooid is en de kronen weer in hun oorspronkelijke staat zijn teruggebracht, zorgt Van Pelt ervoor dat er in de kerstnachtdiensten weer nieuwe kaarsen in de kronen branden. Dit is het
geschenk voor de gerestaureerde kerk van het koor. Deze kaarsen koopt hij van de Abdij in Egmond. Ook weet hij twaalf renteloze leningen ad/l 00,- te plaatsen voor de aanschaf van een nieuwe piano. De gerestaureerde kerk is
dan als vanouds weer de plek waar gerepeteerd wordt. In 1976 zingt het koor in de Speeldoos in Zaandam ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van het Noordzeekanaal. Ook studeert men de musical ‘Amsterdam 700 jaar’ in. Alhoewel niet ieder lid het goed vindt dat de musical in de kerk wordt opgevoerd. Dan in 1977 wordt Jan van Pelt, broer van Albert, tot voorzitter gekozen. Op 21 januari 1977 neemt het koor met de andere Heemskerkse koren afscheid van burgemeester Nielen. Op zijn verzoek wordt hij het toegezongen met het Viljalied en het Soldatenkoor. Jeanne van Asselt moet helaas na zestien jaar haar taak als dirigent beëindigen en krijgt een mooi afscheid op 28 februari 1980. Een nieuwe dirigent wordt gevonden in Hans Silvis die op zijn beurt wordt opgevolgd door de heer Schaap. Een kei, zoals enkele koorleden zich nog weten te herinneren.

In 1981 komt de naam Hervormd Kerkkoor te vervallen en keert de oorspronkelijke naam weer terug. De volledige naam luidt dan ‘Christelijk Gemengd koor ‘Con Amore”, dat nu vertaald wordt als ‘met liefde en overgave’. De naamsverandering heeft te maken met de komst van nieuwe leden van het gereformeerde Morgensterkoor. Het aantal leden in 1981 bedraagt 51. In 1984 gaat het koor naar een concours in Leiden en zingt ook bij de afscheidsdienst van dominee Verhoef. Dan komt er weer een dirigent in de persoon van Karin Ravenstijn, die tot op heden die taak met verve vervult.

Pattensen
Dirk Wentink ‘van de boerderij’ is getrouwd met een Duitse vrouw. Zij wonen in Pattensen, een stadje in de buurt van Hannover. Dirks vrouw is lid van het Duitse Christelijk Gemengd koor ‘MTV’ uit Pattensen. Als Dirk en zijn vrouw op familiebezoek zijn in Heemskerk ontmoeten zij voorzitter Jan van Pelt. Het gesprek gaat over zingen en koren. Dan is het idee van uitwisseling al geboren. In mei 1979 is het eerste bezoek van het Duitse koor. Vanzelfsprekend wordt er een gezamenlijk concert gegeven in de Hervormde kerk. Ook het Christelijk Gereformeerd Koor ‘U zij de Glorie’ is van de partij. Op het programma vinden we onder andere ‘Einkher’, ‘O Jesu Christe’, ‘Laudate Dominum’ en ‘Gloria sei Dir gesungen’. De gasten worden bij gemeenteleden ondergebracht. Het bezoek is een succes.

In 1980 wordt een tegenbezoek gebracht. De Heemskerkers worden allerhartelijkst ontvangen en de twee koren treden verscheidene malen gezamenlijk op. Tot slot wordt een gezellig diner gehouden, afgesloten met een passend dankgebed. In 1983 komt er weer een tegenbezoek. Na de gebruikelijke gezamenlijke optredens komt er een dagje Amsterdam met een rondvaart en een bezoek aan het Rijksmuseum. Con Amore gaat in 1985 weer op tegenbezoek en afgezien van een kapotte bus wordt ook dit bezoek een groot succes. Het koor is in zijn bloeitijd, het telt wel bijna zestig leden.Tot 2000 gaan de uitwisselingen door. Maar de leeftijds- verschillen (het Duitse koor verjongt zich) worden te groot. Ook het reizen wordt voor de Heemskerkers bezwaarlijk. In 2003 ontmoet men elkaar nog eens in Pattenburg. Met vele goede herinneringen wordt er afscheid genomen. Op het persoonlijke vlak blijven er nog vriendschapsbanden bestaan. Het schilderij van Pattensen, een geschenk van het Duitse koor, wisselt elk jaar van eigenaar en gaat zo het hele koor langs.

1985

1985

Het vijftigjarig bestaan
In 1986 wordt voorzitter Jan van Pelt opgevolgd door Piet van IJperen. Het koor doet mee aan het concours van de K.C.Z.B dat honderd jaar bestaat en behaalt in de tweede klasse een tweede prijs met 314 punten. Een heel goed resultaat. Het kinderkoor, dat ter ziele is gegaan, wordt in 1987 heropgericht met de nieuwe naam ‘De Heemskinderen’. Het vijftigjarig bestaan in 1988 wordt gevierd met een feestavond in de Vrijburcht en twee concerten. Op 13 mei wordt er een concert gegeven met Chor MTV Pattensen en op 7 oktober een jubileumconcert. Tijdens de receptie komen heel wat giften binnen. Dit geld is bedoeld voor de aanschaf van vierstemmige liedboeken. In 1989 wordt gezongen in de Grote Kerk te Beverwijk bij de intrede van dominee B. Zitman.

In 1991 is er met meerdere koren een concert ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van de Morgensterkerk. Na zes jaar trouwe dienst treedt Piet van IJperen af en wordt Hennie Huisman tot voorzitter gekozen. Het 55-jarig bestaan van Con Amore wordt gevierd met een etentje in Johanna’s Hof en een concert in de Dorpskerk. De voorzittershamer wordt in 1999 doorgegeven aan Ruud Asselbergs. De huidige voorzitter is Jetty Asselbergs. Sinds 2001 is zij, met de nodige inzet, in functie.

Sociale contacten
Als we de vele notulen van de bestuursvergaderingen doorlezen dan gaat het niet alleen over muziek, optredens en huishoudelijke zaken. Verschillende malen wordt geklaagd over het vele gepraat als bijvoorbeeld tenoren hun partij moeten oefenen. Dat bewijst dat niet alleen het zingen maar ook de gezelligheid een belangrijke rol speelt. Voor veel leden is de repetitieavond een avondje uit. Men is met elkaar verbonden op het persoonlijke vlak. Daarom zijn er in de lange reeks van jaren diverse ‘potjes’ geweest waaruit men kan putten als men een lid een bijzondere attentie wil geven. Zo was er in 1965 het ‘VTB’ potje (verloven, trouwen, baby), vervolgens het stuiverpotje en de koffiepot. Men betaalde ƒ 0.75 voor de koffie tijdens de pauze. Dat was teveel, maar zodoende groeide het bedrag voor buitengewone uitgaven. De krantenpot zoals eerder gemeld leverde vele malen een belangrijke bijdrage voor bepaalde grote uitgaven. Die waren er regelmatig, zoals koorkleding, een nieuwe piano of bijdrage aan de uitjes naar Duitsland. Er waren altijd dames van de bezoekcommissie bereid zieken te bezoeken, kleding te naaien of de muziekmappen na te kijken. Bij een huwelijk of jubileumreceptie liet het koor zich graag horen. Bij een overlijden waren veel leden aanwezig op de uitvaartdienst. Zelfs was er een koorlid dat in koorkleding begraven wilde worden. Er zijn leden die collecteren voor het Anjerfonds waarvan het koor dan ook zijn deel krijgt. Met een gemeentelijke subsidie en de vergoedingen voor bepaalde optredens weet men de financiën gezond te houden.

Optredens
In de loop der jaren heeft het koor vele malen aan kerkdiensten in Heemskerk (Dorpskerk, Morgenster en Sint Laurentiuskerk) en andere plaatsen haar medewerking verleend. Maar er waren ook optredens in de Sporthal, het Sint Jozefverpleeghuis, Meerstate, Sint Agnes, de Polanenflat, Heemswijk, de Jansheren, het Rode Kruis Ziekenhuis, Westerheem, bij Radio Bloemendaal, het Leger des Heils, bij herdenkingen op 4 mei en bij aubades op 30 april, met het koor uit Vijfhuizen en op de Kerstmarkt. In 1999 was er in Weert een korendag voor koren met de naam ‘Con Amore’. Regelmatig zijn er deelnames aan zangersavonden en koorfestivals. Voor de korendagen georganiseerd door de Koninklijke Christelijke Zangersbond moeten er acht liederen ingestudeerd worden. Van uit de Diaconale Raad worden in ‘De Haaf’ te Driebergen eveneens korendagen gehouden. Er wordt meegedaan aan het NCRV-programma ‘U zij de Glorie’ en aan een zangkorenconcours van de AVRO. Als afsluiting van deze dagen gaan de koorleden met hun partners gezamenlijk dineren. Dit is vaak een mooie gelegenheid om jubilerende leden in het zonnetje te zetten.

2008

2008

Het heden
Het koor telt momenteel (2008) 43 leden en repeteert elke donderdagavond in de Dorpskerk. Nieuwe zangers en zangeressen zijn vanzelfsprekend van harte welkom. De kronen In de Dorpskerk hoeven niet meer gepoetst te worden want zij hebben een behandeling ondergaan die het poetsen overbodig maakt. De contacten met de pas gevormde Protestantse Gemeente Heemskerk (Hervormden en Gereformeerden) zijn zeer goed. Het repertoire is de laatste jaren aanzienlijk verjongd. De al langer op het programma staande liederen worden afgewisseld met moderne, vlotte gospels en ook oude volksliedjes. Maar alles binnen de christelijke traditie. Het koor is momenteel druk bezig met het instuderen van het jubileumconcert dat op 20 april 2008 gegeven zal worden. Het thema voor dit concert luidt:’hoogtepunten uit het verleden’. Vanzelfsprekend onder leiding van de huidige dirigent Karin Ravenstijn. Zij is afgestudeerd aan het conservatorium als dirigent en begeleiding op de piano. Karin is betrokken bij het wel en wee van de koorleden. Zij viert haar zilveren jubileum op 23 augustus 2008. Con Amore hoopt nog vele malen onder haar leiding op te treden.

Bronnen:

  • Gesprekken met de dames J. Asselbergs, G. Hoolwerff-Geerlofs, E. Minneboo, N.Souwer en J. van den Outenaar  en de  heren A. de Graaf en A. van Pelt.
  • Kroniek 60-jarig jubileum door H. Huisman-de Haas.
  • Notulen vanaf 1947.
  • Dagblad Kennemerland 16 mrt. 1998.

Dit artikel is gepubliceerd in de Heemskring nr. 39 – April 2008 (een uitgave van de Historische Kring Heemskerk) en door Ruud Asselbergs overgenomen d.m.v. OCR)